G6PD Eksikliği (Favizm) Nedir?

G6PD eksikliği, kırmızı kan hücrelerini koruyan bir enzimin doğuştan eksik veya düşük çalışması durumudur.

Bu enzim vücudu oksidatif strese karşı korumaya yardımcı olur. Eksik olduğunda ise bazı ilaçlar, enfeksiyonlar veya gıdalar kırmızı kan hücrelerinin parçalanmasına neden olabilir.

Bu duruma “hemolitik kriz” adı verilir.

Halk arasında “Favizm” olarak bilinmesinin nedeni ise bazı kişilerde bakla tüketiminin ciddi reaksiyonlara yol açabilmesidir.

Dünyada Sandığınızdan Çok Daha Yaygın

İlginç bir bilgi:

G6PD eksikliği dünyadaki en yaygın enzim eksikliklerinden biridir.Dünya genelinde yaklaşık 400 milyondan fazla kişide bulunduğu düşünülmektedir.

Özellikle:

Akdeniz ülkeleri

Orta Doğu

Afrika

Güneydoğu Asya

bölgelerinde daha sık görülür.

Türkiye’de de özellikle Akdeniz bölgesinde daha yaygın olduğu bilinmektedir.

Erkek Çocuklarda Daha Sık Görülür

G6PD eksikliği genetik geçişli bir durumdur ve X kromozomu üzerinden aktarılır.

Bu nedenle erkek çocuklarda daha sık görülür.

Bazı bireyler yaşamları boyunca hiç belirti göstermeyebilirken, bazı çocuklarda küçük tetikleyiciler bile ciddi reaksiyon oluşturabilir.

G6PD Eksikliği Diş Tedavisini Neden Etkileyebilir?

Diş tedavilerinde bazen:

Lokal anestezikler

Ağrı kesiciler

Antibiyotikler

Sedasyon ilaçları

kullanılabilmektedir.

G6PD eksikliği olan bireylerde bazı ilaçlar kırmızı kan hücrelerinde yıkımı tetikleyebileceği için ilaç seçimi dikkatli yapılmalıdır.

Bu nedenle diş hekiminizin çocuğunuzun sağlık geçmişini bilmesi çok önemlidir.

Diş Hekiminize Mutlaka Söylemeniz Gerekenler

Tedavi öncesinde şu bilgileri paylaşmanız önemlidir:

Çocuğunuzun G6PD eksikliği tanısı

Daha önce yaşanan hemolitik krizler

Hastane yatışı öyküsü

Kullanılan ilaçlar

Daha önce problem oluşturan ilaçlar

Çocuğun düzenli doktor takibi olup olmadığı

Bu bilgiler tedavi planlaması açısından oldukça değerlidir.

İlginç Bir Bilgi: Enfeksiyonlar da Krizi Tetikleyebilir

Birçok aile yalnızca ilaçlara dikkat edilmesi gerektiğini düşünür.Oysa enfeksiyonların kendisi de bazı çocuklarda hemolitik krizleri tetikleyebilir.

Bu nedenle:

Uzun süren diş enfeksiyonları

Şişlikler

İlerlemiş çürükler

Kontrolsüz ağız içi iltihaplar

erken tedavi edilmelidir.

Yani bazen diş tedavisini ertelemek, tedavinin kendisinden daha riskli olabilir.

Lokal Anestezi Yapılabilir Mi?

Birçok vakada lokal anestezi uygulanabilmektedir.Ancak her çocuk farklıdır.

Kullanılacak ilaçlar

Çocuğun genel sağlık durumu

Daha önceki reaksiyonlar

dikkate alınarak planlama yapılır.

İnternette yer alan her bilgi doğru olmayabileceği için ilaç kararı mutlaka uzman değerlendirmesiyle verilmelidir.

Genel Anestezi Gerektiğinde Süreç Nasıl Planlanır?

Bazı çocuklarda:

Küçük yaş

Yoğun çürük varlığı

Diş hekimi korkusu

Uzun sürecek işlemler

nedeniyle genel anestezi gerekebilir.

G6PD eksikliği olan çocuklarda genel anestezi planlanacaksa süreç genellikle multidisipliner değerlendirilir.

Çocuk doktoru, anestezi uzmanı ve diş hekimi birlikte planlama yapabilir.

Ağız Sağlığı Neden Daha da Önemlidir?

Koruyucu diş hekimliği bu çocuklarda çok daha önemli hale gelir.

Çünkü amaç yalnızca çürük oluşmasını önlemek değil, aynı zamanda:

Gereksiz ilaç kullanımını azaltmak

Büyük enfeksiyonları önlemek

Uzun tedavi süreçlerinden kaçınmak

Genel anestezi ihtiyacını azaltmak

olabilir.

Evde Nelere Dikkat Edilmeli?

Ailelerin düzenli ağız bakımına özellikle önem vermesi gerekir.

Öneriler:

Günde 2 kez diş fırçalama

Yaşa uygun florürlü diş macunu kullanımı

Şeker tüketiminin sınırlandırılması

Gece beslenmesinin kontrol edilmesi

Düzenli diş hekimi kontrolleri

Çürüklerin erken dönemde tedavi edilmesi

İlginç Bir Bilgi: Süt Dişleri “Nasıl Olsa Değişecek” Diyerek İhmal Edilmemeli

Birçok aile süt dişlerinin geçici olduğunu düşündüğü için tedaviyi erteleyebiliyor.

Oysa süt dişleri:

Beslenme

Konuşma gelişimi

Çene gelişimi

Daimi dişlerin doğru sürmesi

için oldukça önemlidir.

Üstelik ilerleyen çürükler enfeksiyon riskini artırabilir.

Çocuklarda Diş Korkusu Daha Büyük Sorunlara Yol Açabilir

Diş korkusu nedeniyle tedavilerin ertelenmesi:

Daha büyük çürüklere

Ağrıya

Şişliğe

Acil müdahale ihtiyacına

Daha uzun tedavilere

neden olabilir.

Bu nedenle çocukların diş hekimiyle olumlu deneyimler yaşaması oldukça önemlidir.

G6PD eksikliği olan çocuk diş tedavisi olabilir mi?

Evet. Uygun planlama ve dikkatli değerlendirme ile diş tedavileri yapılabilmektedir.

Her ilaç tehlikeli midir?

Hayır. Ancak bazı ilaçlar dikkat gerektirebilir. Bu nedenle çocuğun tıbbi geçmişi mutlaka paylaşılmalıdır.

Diş çekimi yapılabilir mi?

Gerektiğinde yapılabilir. Hangi işlemin uygun olduğu muayene sonrasında belirlenir.

Genel anestezi tamamen yasak mı?

Hayır. Ancak süreç dikkatli şekilde değerlendirilir ve uzman ekip tarafından planlanır.

Diş enfeksiyonu bekletilebilir mi?

Genellikle önerilmez. Çünkü enfeksiyonların ilerlemesi daha büyük problemlere yol açabilir.

Sonuç

G6PD eksikliği olan çocuklarda diş tedavileri, doğru yaklaşım ve dikkatli planlama ile güvenli şekilde gerçekleştirilebilmektedir.

En önemli nokta; çocuğun sağlık geçmişinin diş hekimiyle açık şekilde paylaşılması ve koruyucu ağız bakımının ihmal edilmemesidir.

Erken kontrol, düzenli takip ve doğru bilgilendirme sayesinde çocukların ağız sağlığı çok daha güvenli şekilde korunabilir.